Van gaten vullen naar duurzaam bouwen

Elke school kent periodes waarin het lijkt alsof de uitdagingen zich opstapelen. Of het nu gaat om personeelstekorten, veranderende maatschappelijke verwachtingen of de druk om te presteren: het is begrijpelijk dat teams grijpen naar ad-hocoplossingen. Die bieden immers direct verlichting. Toch leren we vanuit systemisch leiderschap dat het echte antwoord niet ligt in het snel dichten van gaten, maar in het bouwen aan stevige fundamenten.

Een krachtige metafoor die ik graag gebruik is die van de weg waar gaten in zitten en die wordt gerepareerd door er zand op te leggen, in plaats van het asfalt te repareren. Het lijkt een oplossing: je kunt weer rijden. Maar de kwaliteit, veiligheid en snelheid zijn niet meer wat ze waren. Zo werkt het ook in teams en organisaties. Tijdelijke oplossingen hebben hun plek, maar als we vanuit teamkracht ons laten leiden door de kernvraag – ‘Hoe zorgen we er samen voor dat ieder kind het beste onderwijs ontvangt?’ – dan openen zich andere perspectieven.

De kracht van collective efficacy

John Hattie’s onderzoek onderstreept het belang van Teamkracht, wat hij ‘collective efficacy’ noemt: het gezamenlijke geloof van een team dat het in staat is om impact te maken. Ons doel is om organisaties te helpen om collective efficacy geen abstracte term te laten zijn, maar om dit om te zetten tot praktijk waardoor de onderwijskwaliteit omhoog gaat. Wanneer een team zich gezamenlijk verantwoordelijk voelt, ontstaat er ruimte voor dialoog, voor reflectie en voor innovatie.

In plaats van te kijken naar wat er ontbreekt, verschuift de focus naar wat wél mogelijk is binnen de context. Het benutten van ieders kwaliteiten, het versterken van samenwerking en het ondersteunen van professionele ontwikkeling worden dan geen bijkomstigheden, maar de kern van de aanpak.

Leiderschap in verbinding

Krachtig leiderschap vraagt in deze context om het creëren van verbinding: tussen mensen, tussen doelen, tussen uitdagingen en kansen. Niet door als leider de oplossing te brengen, maar door het team uit te nodigen om samen eigenaarschap te nemen over de uitdagingen die spelen. Het Teamkracht-model biedt hierbij een waardevol perspectief. Het maakt zichtbaar welke ’tandwielen’ in beweging kunnen worden gezet om als collectief te groeien en de kwaliteit van onderwijs te waarborgen, ook – of juist – in tijden van schaarste.

Samen naar duurzame oplossingen

Wanneer teams vanuit deze systemische bril kijken, wordt het vullen van gaten niet het einddoel, maar slechts een tussenstap. De echte beweging komt wanneer teams samen reflecteren: ‘Wat vraagt deze situatie écht van ons als collectief? Hoe zorgen we ervoor dat we kwalitatief onderwijs blijven bieden, ook in moeilijke tijden?’

Door deze vragen centraal te stellen, ontstaat ruimte voor duurzame oplossingen, waarbij we het beste uit ieder kind én iedere professional weten te halen. Zo bouwen we samen aan ijzersterk onderwijs waarin kwaliteit, verbinding en gelijkwaardigheid leidend zijn.

Wil je samen ontdekken hoe jouw team, bestuur of organisatie vanuit systemisch leiderschap krachtig en duurzaam om kan gaan met uitdagingen? Mijn collega’s en ik denken graag met jullie mee.