December is in volle gang. Om me heen zie ik in deze periode veel gezelligheid. Tegelijkertijd merk ik dat onderwijsprofessionals een enorme druk ervaren. We willen het allemaal goed doen, terwijl we te maken hebben met de onvermijdelijke chaos van surprises, gedichten, cadeautjes, etentjes en kortere nachten. Niet gek dat je je af en toe stuurloos kunt voelen; de motor van zelfsturing slaat soms af.
De motor van onze zelfsturing, de executieve functies (EF), wordt in deze tijd zwaar op de proef gesteld. Executieve functies zijn de regelfuncties van de hersenen. Ze stellen ons in staat om ons gedrag en onze gedachten aan te sturen om zo tot doelgericht en effectief gedrag te komen. Tijdens de feestdagen kan deze zelfsturing onder hoogspanning komen te staan. Dat is niet alleen een kwestie van goed ontwikkelde executieve functies. Ook andere factoren zijn cruciaal: voldoende slaap, rustmomenten, gezond eten en een evenwicht tussen denken en emoties.
Het is dan ook niet gek dat de zelfsturing onder druk staat. Naast alle extra spanning in de thuissituatie, heb je op school te maken met een klas vol overprikkelde, gesuikerde en vermoeide kinderen. We zitten allemaal een beetje in hetzelfde stuurloze schuitje.
Ons anker: goed voor jezelf zorgen
We kunnen de storm niet stoppen, maar we kunnen wel zorgen dat we zelf een stevig anker zijn zodat we weer toekomen aan de feestdagen zoals ze bedoeld zijn: samen genieten en gezelligheid. Hier zijn wat tips om die kostbare zelfsturing en het rustbrein te beschermen, voor je leerlingen én voor jezelf.
Tips voor leerkrachten
- Niet alles hoeft nu en niet alles hoeft perfect. Durf dingen die niet per se hoeven uit te stellen tot januari.
- Haal de pepernoten uit je brein en ontlast je werkgeheugen door alles op externe geheugensteuntjes te zetten (checklijsten, notities). Gebruik hiervoor bijvoorbeeld de app Microsoft To Do.
- Stilte in de storm: plan micropauzes. Zorg voor rustmomenten zonder telefoon. Vijf minuten écht even de gang op lopen, de radio uit, de deur dicht. Even mijmeren, vertragen. Zo geef je je rustbrein de kans om te herstarten.
- Structuur biedt compensatie: visualiseer de dagroute, markeer duidelijk de werktijd versus de feestdagentijd. Je compenseert zo de verminderde aandacht en organisatie van de leerlingen.
- Gaat het niet zoals je wil? Geen zorgen! Bij een collega een beetje stoom afblazen kan al enorm opluchten!
Werken aan executieve functies
Je ziet het waarschijnlijk overal om je heen: kinderen die vol verwachting (en suiker) ‘stuiteren’, het gewone werk dat doorgaat en je eigen hoofd dat overloopt van de to-do lijstjes. Hoewel het vooral een leuke en gezellige tijd hoort te zijn, legt deze vrolijke hectiek wel feilloos bloot waar de knelpunten in zelfsturing soms zitten.
Mocht je dat herkennen, doe er dan vooral niets mee…. Nog niet.
Geniet van al het lekkere eten, de surprises en alle gezelligheid. Als straks in januari de rust is wedergekeerd en je weer ruimte in je hoofd hebt, dán is het een mooi moment om eens te kijken hoe je die zelfsturing kunt ondersteunen.
Voor dat moment is de Wijzer in Executieve Functies (WIEF) een bruikbaar kompas. Deze is te bestellen voor groep 1 t/m 4 en voor groep 5 t/m 8. Maar voor nu? Leg die gedachte maar even onder in de zak met cadeautjes en pak ‘m pas in het nieuwe jaar weer uit.
Wij wensen je alvast hele fijne feestdagen!
