Weet je wat me nou zo mateloos fascineert? De term inclusiever onderwijs. InclusieVER? Alsof je een ‘beetje zwanger’ kunt zijn. Het is of inclusief, of het is het niet. Punt. Aangezien ik een echte Rotterdams/Brabantse bourgondiër ben (ja, deze combinatie bestaat dus echt), vergelijk ik inclusief onderwijs graag met een buffet. Oja, joh? Ja, toch.
De kunst is om dat buffet zo in te richten dat iedereen er iets lekkers kan vinden. Dat betekent
dus niet voor elke leerling een compleet ander driegangendiner bereiden (want laten we eerlijk
zijn, daar hebben we de tijd noch de energie voor). Nee, het gaat om slimme basisrecepten die
je met een paar extra ingrediënten kunt aanpassen aan de smaak van de individuele gast. Stel je voor, de leerkracht is de chef-kok van ons onderwijsbuffet. Zij beheerst de basisrecepten van duidelijke instructies, gestructureerde lessen en een overzichtelijke leeromgeving – gerechten die in de smaak vallen bij al onze gasten, de leerlingen. Maar een goede chef weet ook hoe hij met een paar extra, smaakvolle ingrediënten kan inspelen op individuele voorkeuren en behoeften. Een snufje extra visuele ondersteuning hier, een iets langere ‘bereidingstijd’ (verlengde instructie) daar, of de mogelijkheid om het ‘gerecht’ op een andere manier te ‘serveren’ (differentiatie).
De uiteindelijke ‘smaak’ die we willen creëren is die van succes en groei. Elk kind moet aan het eind van de ‘maaltijd’ (de les, de schooldag) voldaan en met een positief gevoel naar huis gaan, wetende dat er aan zijn ‘honger naar leren’ is voldaan. Want is dat niet onze corebusiness?
En weet je wat het allermooiste is? Als je focust op dat ‘gewoon goede onderwijs’ – de basisrecepten – dan vallen al die zogenaamde ‘inclusieve’ maatregelen als vanzelf op hun plek. En voelen we weer ademruimte. Want die basisrecepten zijn goed voor íeder kind. Dus laten we stoppen met het krampachtig proberen om inclusiever te worden. Laten we onze energie steken in het bieden van onderwijs waarbij elk kind floreert. Onderwijs dat nieuwsgierigheid aanwakkert, talenten ontdekt, ontwikkeling stimuleert en uitdagingen aangaat. Leerkrachten die hun basisrecepten goed kennen, evidenced-informed werken en begeleiding krijgen in het versterken van hun vakmanschap. Zodat zij gewoon heel goed onderwijs kunnen bieden.
Wedden dat inclusie dan vanzelfsprekend is? Precies! Het is geen extraatje, geen ‘nice to have’,
maar de fundering onder alles wat we doen. Doen dus! En laten we die ‘inclusiever’-term voorgoed
verbannen naar de stoffige zolder van onnodige woorden. We gaan voor inclusief. Punt.
Deze column van onze collega Jorinde verscheen in Tijdschrift Intern Begeleiden nummer 4 2025. @Instondo
