IJzersterk onderwijs is de vanzelfsprekende basis van inclusief onderwijs: iedereen doet mee, hoort erbij en ontwikkelt zich in verbinding met anderen. Maar hoe geef je dat vorm op dagelijkse basis? We gingen op bezoek bij IKC KlimOp. Een gesprek over een diepgewortelde mindset, de kracht van het ‘systeem’ en het onvoorwaardelijke vertrouwen dat inclusie áltijd loont.

Het vertrekpunt

“Inclusie is geen einddoel dat je op een dag bereikt,” vertelt schoolleider Rosanne Jeurissen ons resoluut. “Het is een continu proces dat begint bij onze eigen mindset.” Bij IKC KlimOp is de taal fundamenteel veranderd. Waar in het onderwijs nog vaak wordt gedacht: ‘Dit kind hoort hier niet’, stelt dit team de vraag: ‘Wat kunnen wij leren van dit kind om ons onderwijs aan te passen?’

Er wordt niet geoordeeld en men schrikt niet van complex gedrag. Kansen zien vormt daarbij de rode draad. “Het lukt nog niet,” is een veelgehoorde zin. Deze opvatting zorgt ervoor dat de leerkracht de regie houdt. Zo is er de afspraak dat bij incidenten de leerkracht met het kind meegaat om de relatie te herstellen, terwijl de onderwijsassistent de groep overneemt. De verbinding tussen leerkracht en leerling is het allerbelangrijkste. Als de assistent het kind apart neemt, mis je die verbinding. Dit is één van de vele voorbeelden uit de dagelijkse praktijk van IKC KlimOp.

De context

Vaak kijken we in het onderwijs naar wat er ‘mis’ is met een kind. IKC KlimOp draait het om: zij kijken naar het systeem. “We vragen ons continu af: wat kunnen we in de context bieden?” legt Lize Kaarsmaker, leerkracht van groep 1/2, uit. “Wat is écht nodig voor dit specifieke kind, en waar profiteren tegelijkertijd álle kinderen van?”

Dit systeemdenken betekent dat interventies geen ‘pleisters’ zijn, maar onderdeel van de basis. Visuele ondersteuning, rust in de groep en routines zijn essentieel voor álle kinderen. We hebben veel zij-instromers van andere scholen waar het niet lukte. Hier lukt het vaak wel door die structuur en de veiligheid van de relatie. De omgeving weet inmiddels dat wij die expertise hebben.

De randvoorwaarden

Je kunt pas tot leren komen als je je veilig voelt. Dat begint bij de basisbehoeften. IKC KlimOp werkt nauw samen met partners zoals het Jeugdeducatiefonds (JEF). Inclusie betekent hier ook: zorgen dat niemand met honger in de klas zit. Met een weggeefkast en extra maaltijden worden drempels weggenomen.

Ook ouders zijn hierin gelijkwaardige partners. “Zij kennen hun kind het beste,” zegt Rosanne. “We kijken altijd naar de mogelijkheden en nemen ouders echt mee in ons verhaal” Dit partnerschap en de zorg voor de fysieke en emotionele veiligheid vormen het fundament waar de rest van het onderwijs op rust.

Teacher Efficacy

Wat opvalt bij IKC KlimOp is de enorme bevlogenheid. Het team investeert in hun eigen expertise. Ze hebben veel specialisten in huis: denk aan Jonge Kind-specialisten en Inclusie-specialisten, waardoor de kennis direct op de werkvloer beschikbaar is.

Dit heeft een prachtig effect op de teacher efficacy: het geloof van de leerkracht in het eigen vermogen om een positieve impact te hebben op de leerling. Wanneer een leerkracht ziet dat een leerling die het moeilijk had, stapjes vooruitzet door een aanpassing in de context, groeit het zelfvertrouwen. Dat vertrouwen straalt uit naar het hele team. “We zien dat de ’team efficacy’ en de teamkracht groeit en daar willen we de komende tijd nog grotere stappen in zetten.’’

Het loont altijd

Ja, inclusie kost in het begin tijd en energie. Maar het team van IKC KlimOp is unaniem: het betaalt zich altijd uit. “Op een gegeven moment vind je een modus die werkt en dan zie je een kind groeien dat elders misschien buiten de boot was gevallen.”

Namens ZIEN in de Klas danken wij Manon van Veen (KC),Rosanne Jeurissen (directie), Lize Kaarsemaker (groep 1/2) en Susan Okx (groep 1/2) van IKC KlimOp voor dit inspirerende inkijkje.

Wil je ook aan de slag met inclusief onderwijs?
Schrijf je dan in voor onze Leergang Inclusief Onderwijs, die in september 2026 van start gaat.