Terwijl het schooljaar langzaam wordt afgerond, kijken veel scholen alvast vooruit naar de start van het nieuwe jaar. Een goed moment om niet alleen plannen te maken, maar eerst de balans op te maken. Wat vertellen de resultaten, observaties en ervaringen van het afgelopen jaar ons? Door samen te analyseren en betekenis te geven aan wat je ziet, maak je keuzes die echt bijdragen aan de ontwikkeling van je leerlingen én je team.
Van cijfers naar inzicht
Een effectieve analyse begint niet bij de spreadsheets, maar bij je visie op goed onderwijs. Cijfers vertellen namelijk pas een verhaal als je weet naar welke ‘bestemming’ je reist. Wat hebben onze leerlingen specifiek nodig om hun basisvaardigheden optimaal te ontwikkelen? Hoe ziet ons huidige rekenonderwijs eruit? Waarom doen we de dingen die we doen, en zijn ze eigenlijk wel effectief?
In plaats van direct een nieuwe methode aan te schaffen bij tegenvallende resultaten, loont het om eerst de diepte in te gaan en de ‘code te kraken’. Dit doe je door drie krachtige stappen te zetten vanuit de onderzoekscyclus:
- Benut kennis (Evidence-Informed)
Ga niet af op onderbuikgevoel, maar duik in de literatuur. Wat zegt de wetenschap over effectieve instructie in basisvaardigheden? Gebruik dit als een lens om naar je eigen praktijk te kijken. - Spiegel de praktijk
Cijfers uit het LVS zijn slechts één stukje van de puzzel. Combineer ze met observaties en gesprekken met leerlingen. Wordt onze aanpak in alle klassen uitgevoerd zoals we dat ooit bedoeld hebben? Sluit het aan bij onze leerlingen? Alleen door data vanuit meerdere perspectieven te bekijken, ontstaat een betrouwbaar beeld. - Samen leren (de professionele dialoog)
Onderwijsverbetering is een teamsport. Door als team de dialoog aan te gaan en feedback te vragen, ontdek je waar de échte knelpunten zitten. Wees kritisch op de data, maar doe dit in een veilig klimaat waarin fouten maken wordt gezien als een kans om te groeien.
Kortom: stop met alleen maar ‘kijken’ naar cijfers en start met het verlenen van betekenis. Zo koers je niet op aannames, maar op kwaliteit!
Praktijkvoorbeeld van analyseren omdat het moet naar analyseren omdat het helpt
Op basisschool De Bonte Mol werd dit schooljaar extra zichtbaar hoe belangrijk het is om niet alleen data te verzamelen, maar er ook samen betekenis aan te geven. Binnen het team is veel expertise aanwezig en de professionals werken nauw samen aan het bieden van kwalitatief goed onderwijs. Toen de vaste periode van de jaarlijkse opbrengstanalyse aanbrak, viel dit samen met personele wisselingen en een naderend inspectiebezoek. Dit was hét moment om met elkaar opnieuw scherp te krijgen: wat doen we precies, waarom doen we dat en wat hebben onze leerlingen nodig?
”Op dat moment werd ik ingeschakeld als onderwijsadviseur en interim Kwaliteitscoördinator. Ik hielp De Bonte Mol om meer inzicht te krijgen in doelgericht analyseren van onderwijsopbrengsten en het vertalen daarvan naar concreet handelen in de klas, het aanscherpen van de teamfocus en het onderbouwen van de visie. Daarnaast hielp ik de collega’s van De Bonte Mol inzien dat analyseren je helpt bij het maken van gedegen keuzes om zo echt te begrijpen waarom je de dingen doet die je doet.”
Directeur Astrid Groot verwoordt het treffend: “Door Lisa gingen we weer met een frisse blik kijken naar analyseren en wat het ons oplevert, in plaats van dat het een verplicht klusje is. Door te analyseren willen we echt ontdekken wat we hieruit kunnen halen voor onze leerlingen. Juist door die nieuwe kijk op analyseren ontstond focus op wat écht nodig is bij ons op school om zo het onderwijs te versterken.’’
De koppeling met de nieuwe kerndoelen
De vernieuwing van de kerndoelen is in volle gang. Dit is hét moment voor een koppeling van de nieuwe kerndoelen naar jouw onderwijs door het gesprek te voeren en te kijken naar je onderwijskwaliteit. Door te starten met een gedegen analyse, krijg je inzicht in de kwaliteit van je huidige curriculum. De resultaten van de analyse helpen je om je curriculum vanuit visie en focus door te ontwikkelen, zodat het écht aansluit bij wat jullie leerlingen nodig hebben.
Het ministerie van OCW komt vanaf januari 2027 met een structurele bekostiging voor de verbetering van de basisvaardigheden. Recent zijn de collega’s van ZIEN in de Klas naar het OCW Dichtbij congres geweest, waardoor zij volledig op de hoogte zijn van de nieuwste ontwikkelingen. We gaan hier dan ook graag over met je in gesprek.
Samen naar een lerende organisatie?
Willen jullie als team ook je onderwijs versterken? Dan denken we graag met jullie mee! Kijk bijvoorbeeld eens naar:
- Leergang Leiderschap in Verbinding (speciaal ontwikkeld voor schoolleiders)
- Producten zoals de Wijzer in Analyseren, de Instructiewijzer of het spel Teamkracht
- Maatwerk begeleiding bij jou op school. Neem hiervoor contact met ons op.
