panel

Blog door Nienke Scholte Lubberink – Leesmotivatie

08nov

Lezen, ik begon er eigenlijk al heel vroeg mee. Al voor ik naar groep 3 ging las ik de eerste boekjes. Ik heb als kind heel veel gelezen, het ging me gemakkelijk af en genoot er van! Waarschijnlijk een erfenis van mijn ouders, die beiden genieten van lezen. Er waren dan ook veel (strip)boeken in ons huis te vinden. Ik herinner me nog hoe ik uitkeek naar de folder met Lijsters-boeken die ik op de basisschool kreeg. Ik mocht elk jaar de serie uitkiezen die me het leukst leek. Ook gingen we regelmatig naar de bieb, vroeg ik elk jaar boeken voor mijn verjaardag, las ik veel tijdschriften, kende ik het hele oeuvre van Carry Slee en had ik de hele Kippe(n)vel-serie van R.L. Stine in mijn bezit én uitgelezen. Met die leesmotivatie zat het wel goed :).

Totdat het verdween. Ineens. Het verdween eigenlijk als sneeuw voor de zon. Nu ik eraan terugdenk, startte dat misschien al wel op de basisschool. Het technisch lezen ging me heel gemakkelijk af, maar het begrijpend lezen vond ik een stuk ingewikkelder. Naast het lezen voor mijn plezier, het ontsnappen naar een andere wereld, het helemaal meegezogen worden in een boek, of het lezen om iets nieuws te leren, kwam er een nieuwe reden om te lezen: lezen om de vragen van een ‘toets’ te beantwoorden. Deze reden om te lezen werd alleen maar versterkt op de middelbare school. Ik heb me echt door de boeken op de literatuurlijst heen moeten worstelen. Het werd een sport om de dunste boekjes uit te kiezen. Het boekverslag dat daarna volgde, was een nog grotere crime. Voor mijn studie Pedagogische Wetenschappen moest ik ook veel lezen: studieboeken, protocollen, wetenschappelijke artikelen, ik heb ontzettend geploeterd. Buiten ‘omdat het moet’, was ik eigenlijk alle andere redenen om te lezen vergeten. Na mijn studie ging ik als dyslexiebehandelaar aan de slag. Ik zag natuurlijk leerlingen die ploeterden met het technisch lezen, maar ik zag ook veel leerlingen die totaal geen plezier beleefden aan het lezen van kinderboeken. Ironisch genoeg snapte ik daar niets van. Kinderboeken waren toch het leukste wat er was?! Ik genoot ervan om juist bij die leerlingen de leesmotivatie aan te wakkeren. 

Samen (de leerling, ouders, leerkracht en ik) gingen we op onderzoek uit hoe we deze leerlingen konden helpen om hun leesmotivatie terug te vinden. Zo zochten we bijvoorbeeld naar beloningen. Dat kon het verdienen van een boekendiploma zijn, het sparen van stickers, maar ook het boek mogen naspelen in een toneelstuk, het bekijken van de verfilming van het boek, of het mogen inzetten van een talent (zo mocht een leerling na elk uitgelezen boek zelf een taart bakken). Langzaamaan verschoof de extrinsieke leesmotivatie (het werken voor de beloningen) naar intrinsieke leesmotivatie. Nadat de eerste (passende) boeken waren gelezen, werden er andere redenen om te lezen ontdekt! De intrinsieke motivatie nam vaak echt een hoge vlucht als het juiste genre, de juiste schrijfster of serie was gevonden. Dat was dan weer míjn ultieme beloning, de leerling enthousiast zien worden over kinderboeken en zelfs lang na de behandeling nog boeken zien lezen. 

Ik ging zelf ook weer naar boekwinkels. Niet voor mezelf, maar om nieuwe kinderboeken te ontdekken (en aan te schaffen). De Kinderboekenweek vond ik fantastisch. Het kinderboekenweekgeschenk, de dikke folders met alle nieuwe kinderboeken erin opgesomd en schrijvers die handtekeningen kwamen zetten, ik werd er heel enthousiast van. 

Ging ik dan zelf ook weer boeken lezen voor mijn plezier? Nope. Mijn excuus was altijd: ‘Daar heb ik echt geen tijd voor.’ Toch kriebelde het als ik mijn zusje en vader hoorde praten over boeken die ze hadden gelezen en zag hoeveel e-books ze uitwisselden. Het kriebelde als het aan de lunchtafel op kantoor weer eens ging over gelezen boeken en wanneer de echte ‘must-reads’ met het hele team werden gedeeld. Het kriebelde als ik me realiseerde dat mijn eigen kinderen omkomen in de boeken en pas gaan slapen nadat er is voorgelezen… 

Midden in de corona tijd verschenen er allerlei aanbiedingen voor luisterboeken en de bijbehorende apps. Ik installeerde zo’n app en besloot toch maar eens te beginnen aan één van die talloze tips: het eerste boek van De zeven zussen. De redenen om te ‘lezen’ kwamen langzaamaan weer terug. Ik vond het heerlijk dat ik kon verdwijnen in een boek terwijl ik tegelijkertijd de was aan het wegwerken was of op de fiets zat naar kantoor! Inmiddels ben ik 54 boeken en zo’n 600 luisteruren verder. Ook pak ik weer eens het analoge boek erbij. Mijn leesmotivatie is, door veel verschillende factoren, weer helemaal terug. 

In onze remediërende leesmethode Lezen Lukt staat de leesmotivatie centraal. Want wie lezen leuk vindt, leest veel en wordt beter in lezen, wat maakt dat je het lezen nóg leuker gaat vinden, enzovoorts.

In trainingen die ik geef over lezen en leesmotivatie, maakt het stukje over je eigen leesmotivatie altijd veel los. Hoe staat het namelijk met jouw leesmotivatie? Waardoor is het bij jou ooit ontstaan? Als je het ooit kwijtraakte, waardoor kwam dat dan? Heb je het teruggevonden? Hoe dan? Ben je op de hoogte van de nieuwste kinderboeken? Ben je in staat de leesmotivatie van je leerlingen aan te wakkeren? En vooral, ben je een lezende leerkracht? 

Iedereen kan zijn of haar leesmotivatie kwijtraken, ook de meest vaardige lezers. Dat gebeurt ook daadwerkelijk, je kent vast de inzichten uit recent wetenschappelijke onderzoeken en de daarbij behorende krantenkoppen: ‘De leesvaardigheid van de Nederlandse kinderen gaat achteruit!’ en ’De leesmotivatie van de Nederlandse leerling daalt (met name rond groep 6).’ 

Toch ben ik ervan overtuigd dat het ons gaat lukken die leesmotivatie weer aan te wakkeren, of er zelfs te voorkomen dat er een dip ontstaat. We moeten daarvoor wel flink aan de bak. Maar als we dat samen doen (en met samen bedoel ik ouders, school, de bibliotheek, boekwinkels, uitgeverijen, tiktok (booktok), schrijvers, etcetera), dan lukt ons dat. 

Hoe dan precies? Dat vind je in onze Wijzer in Leesmotivatie! Wil jij meer weten over de remediërende leesmethode Lezen Lukt of de Wijzer in Leesmotivatie? Laat het dan hier weten. 

Geef een reactie

ZIEN in de Klas © 2021, Alle rechten voorbehouden
Webdesign: Simplefly